Google search engine
Ana Sayfa Spor “Acımasız Ancak Dürüst Bir Spor” : Tenis

“Acımasız Ancak Dürüst Bir Spor” : Tenis

0
48

Küresel çaptaki ölçümlere göre 1 milyardan fazla izleyicisi bulunan tenis, dünya genelinde en çok takip edilen 4. spor dalı olarak öne çıkıyor. Türkiye’de de son yıllarda yükseliş trendi içerisinde yer alan tenis branşını, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümünden Doç. Dr. Burcu Zeybek ile konuştuk.

Tenisin tarihsel gelişimi ve uluslararası arenadaki görünürlüğüne dikkat çeken Burcu Zeybek, teniste de var olan cinsiyet eşitsizliğinin hâlâ devam ettiği görüşünde. Zeybek, aynı zamanda tenis oynamayı hobi edinmiş biri olarak bu sporun insan psikolojisine olan sağaltıcı yönünden de bahsediyor.

“Tenis Hareketli Bir Satranç Gibi”

Tenisi diğer sporlardan ayıran özellikler nelerdir, tenis branşını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tenis spor dünyasında bireysel oynanışı ile birlikte yer alıyor. Ben de tam bu noktada tenisi acımasız ancak dürüst bir spor olarak tanımlıyorum çünkü takım sporlarında bir oyuncu kötü ve verimsiz gününde olabilir. Bu durumda ise takım arkadaşlarınız size siper olabilir. Teniste ise böyle bir durum yok. Kortta yalnızca siz ve sizin stratejileriniz sahada yer alıyor. Takım sporlarında ise oyuncular teknik heyetle ve antrenörleri ile müsabaka esnasında iletişim hâlinde kalıyorlar. Maç oynanırken tenisçi sadece seyirci ile etkileşim kurabiliyor.

Ayrıca teniste maç psikolojisi de çok önemli. Karşılaşmada 2-0 gerideyken bir anda 3-2 galip de gelebilirsiniz, bulunduğunuz seti de kazanabilirsiniz. Bu olayın psikolojik etkisinin önemini, Grand Slam zaferleri ile adını tenis tarihine yazdırmış olan dünyaca başarılı Roger Federer, Novak Djekovic, Rafael Nadal gibi isimler “Bir önceki puan, bir önceki oyunda kaldı. Zihnim hep ileriye dönük ve konsantre.” sözleriyle belirtiyorlar. Aslında tenis hareketli bir satranç gibi. Teniste yalnızca top değil rakibin hareketi, nereye yöneldiği, bir sonraki hamleyi nereye doğru yapacağı da çok önemli birer unsur. Ayrıca oyunun atmosferinde bunların hepsi bir bütünlük içerisinde yer alıyor. Dolayısıyla bir tenisçi maç esnasında çok yoğun bir baskı altında kalıyor ve bu baskıya karşı ise her zaman bir meydan okuma içerisinde olması gerekiyor.

Dünyada ve Türkiye’de Tenisin Konumu

Tenisin Türkiye’deki yerini nasıl görüyorsunuz, sizce bu alana sporcu yetiştirmek için nasıl bir strateji yürütülmeli?

Türkiye’de tenis son zamanlarda yaygınlaşmaya başladı. Hem kulüpler bazında hem de çocuklar için altyapı olanakları ile bu branş bir gelişim aşamasında. Hatta benim oğlum da lisanslı tenis oyuncusu ve aktif olarak turnuvalara katılıyor. Tenisin genel olarak adlandırılmasında “paralı ve pahalı bir spor” algısı yaygın. Çünkü belediyeler ve federasyonlar yeterli maddi desteği sağlamıyor. Ayrıca işi profesyonelliğe taşıdığınızda kendiniz için doğru bir sponsor bulamazsanız işler kolaylıkla yürümüyor. Dolayısıyla Türkiye’de tenise yeteneği ve ilgisi olan çocuklar, lise sonrasında ailesinin ekonomik durumu yeterli olmadığı için bu spora devam edemiyor. Yalnızca ailesinin ekonomik durumu iyi olanlar bu alanda ilerleyebiliyor.

Örneğin Amerika’da devlet gençlere tenis sporunun desteklenmesi için burslar sağlıyor ve gençleri destekliyor. Türkiye’de ise tenisin gelişimini arttırmak ve sürdürmek adına kulüplerin faaliyete geçmesinin yanı sıra belediyelerin de bu spor için yeterli önemi göstermesi gerekiyor. İl ve ilçe belediyeleri kort çeşitliliği sağlayıp halkın tenise olan ilgisini arttırmaya çalışmalı. Ayrıca okullarda tenis programları derslere eklenebilir ve çocuklara genç yaşlarda yetenek taraması yapılabilir diye düşünüyorum. Türkiye’deki genç tenisçilerin, özellikle turnuvalardaki konaklama ve seyahat ücretlerinin hiçbirini kulüpler veya federasyon karşılamıyor. Bütün ekonomik koşulları sporcuların ailesi karşılıyor. Dolayısıyla bu sorunlar Türkiye’deki çocukların ve gençlerin tenis oynamasının önündeki en büyük psikolojik ve ekonomik etmenlerdir. Yetkililerin bu sorunların üstesinden gelip tenisi “görünür” duruma getirmesi gerekiyor.

Peki, tenisin “elit ve aristokrat” olmasının sebebi nedir,  bu durum sizce zamanla değişebilir mi?

Tenis elinde bulundurduğu çeşitli turnuvalar itibariyle bile çok farklı bir spor olduğunu kanıtlar nitelikte. Örneğin bu spor 4 farklı Grand Slam’e ev sahipliği yapıyor ve her birindeki seyirci atmosferi birbirinden çok farklı. Bu noktada iki farklı turnuvayı örnek gösterebilirim: Amerika Açık, daha sade bir oluşum olarak öne çıkarken Wimbledon ise daha kraliyet ve aristokrat bir turnuva olarak öne çıkıyor. Elit ve aristokrat kavramları aslında daha da detaylı olarak ele almamız gereken kavramlar. Tenisin köklerine baktığımızda 12. Yüzyıldaki Fransız oyunu olan Jeu De Paume (avuç içi oyun)’nin modern hâlini görüyoruz. 19. Yüzyılda Birleşik Krallık’ta başlayan Çim Kort kulüplerine kadar ulaşan bir temel oluşumu da söz konusu. O zamanlarda Avrupa saraylarında oynanan bu oyun için oluşan algı ise “buraya herkes giremez” şeklindeymiş.

Oluşan bu temeller sonrasında zamanla teniste bazı katı kurallar meydana gelmiş. Örneğin Wimbledon’da sporcular terlediği için estetik algı bozuluyor düşüncesi oluşmuş. Bu durumun önüne geçmek için tenisçilere 1877 yılında “beyaz kıyafet kuralı” koyuluyor ve bu geleneği “görgü kuralı” olarak adlandırıyorlar. Zaman zaman Roger Federer, Nick Kyrgios ve Venus Williams gibi tenisçiler bu kuralı tanımayarak ceza aldılar. 2023 yılında ise beyaz kıyafet kuralına bir esneklik getirdiler ve o da yalnızca kadın sporcuların iç çamaşırının renkli olabileceği yönünde. Bu durum haricinde her unsurun beyaz olması gerekiyor çünkü kraliyet estetiği teniste bir gelenek hâlinde. Bu yüzden herhangi bir değişim olacağını düşünmüyorum.

Tenis de Bir Sosyalleşme Aracı

Sadece bir izleyici değil aynı zamanda tenis oynamayı hobi edinmiş birisiniz. Korta çıkan biri olarak tenis oynamanın size psikolojik ve fiziksel etkilerinden bahsedebilir misiniz?

Tenis, kısa molalarla oynanan bir oyun ancak yoğun hamlelerin yanı sıra yoğun tempoyla da harmanlanan bir spor. Bu nedenle fiziksel olarak çok fazla enerji harcanıyor. Bazen bir oyununuzda ralliniz çok uzun sürebilir (topun maç içerisinde rakipler arasında git-gel yapması) veya çok kısa süre içerisinde seti alıp oyunu da tamamlayabilirsiniz. Burada en önemli olan unsur her sayıdan sonra zihinsel olarak sıfırlanmayı öğrenmektir. Bir önceki sayıyı çok estetik şekilde almış olabilirsiniz veya büyük bir hata yapmış olabilirsiniz ancak hatalarınızı kafada büyütürseniz bir sonraki sayıyı hatta maçı bile kaybedebilirsiniz. Bana kalırsa bunu öğrenmek yalnızca kortta değil kişinin hayatında da zamanla etkili olmaya başlıyor. Bu bağlamda teniste karşınızda olan rakip de genellikle bunu öğrenmiş oluyor. Eğer siz de bu yetiyi kazanmışsanız bu bağlamda kortta birbirine benzeyen iki kişi karşılaşıyor demektir. O yüzden bana göre tenis aynı zamanda sosyalleşmeyi de sağlayan bir spor dalı. Ben de tenis oynayıp turnuvalara katıldığım için başka insanlarla tanışma ve sosyalleşme imkanı bulabiliyorum.

Tenisin bir diğer psikolojik etkisinin ise yoğun bir odak olduğunu belirtebilirim. Maç esnasında oluşan yoğunluk ve odaktan dolayı insanlar dünyadaki dertlerinden uzaklaşma imkanı bulabiliyorlar. Ben de aynı şekilde tenis oynarken genellikle dertlerimden uzaklaşıyorum çünkü o anlarda odağınızda rakibinizin topa yapacağı hamle bulunuyor. Örneğin futbolda bir takım hücum yaparken o takımın defans oyuncuları daha pasif durumda bulunurken teniste ise böyle bir durum yoktur. Çünkü rakibinizin gönderdiği her topa hamle yapacak olan sizsiniz bu da sizin psikolojik olarak uyarılmanızı sağlıyor.

“Ekranda yer almayan bir emek piyasada da karşılık bulamaz”

Bu spor dalında başarıya giden yolda doğal yetenek mi, yoksa çalışkanlık mı daha önemli?

Her konuda ve her sporda olduğu gibi yetenek de gerekiyor aynı zamanda çalışmak da gerekiyor. Tenis psikolojik baskının yüksek olduğu bir spor olduğu için genç adaylara veya tenis ile ilgilenen insanlara belgesel ve film izlemelerini tavsiye ediyorum. Örnek olarak ise “Federer: Son On İki Gün”ü gösterebilirim. Bu belgesel gerçekten nitelikli ve kaliteli bir içerik.

Teniste başarılı olan sporculara baktığımızda doğal bir biçimde oynayan ve duygusal olarak geri bildirim göstermeyen yıldızlar öne çıkıyor. Rafael Nadal ve Roger Federer burda önemli bir noktaya sahip çünkü duygularını maça yansıtmıyorlar. Bu durumun arkasında yıllarca inşa edilen çalışkanlık ve disiplinli bir rutin olduğunu biliyoruz. Her sporda olduğu gibi teniste de yetenekli isimler çıkabilir ancak bu yetenek kort ve raket ile harmanlanmadığı sürece tek başına yeterli olamaz.

Diğer spor branşlarına kıyasla, cinsiyetler arasındaki ücret dağılımı teniste daha adil bir durumda. Siz bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Evet, teniste diğer spor branşlarına göre daha adil ve eşit bir ücret dağılımı söz konusu. Bu ücret dağılımındaki eşitliğin ise yıllara ve turnuvalara göre farklılık gösterdiğini söyleyebilirim. Amerika Açık’ta 1974 yılında, Avusturalya Açık’ta 2001 yılında , Fransa Açık’ta 2006 yılında, Wimbledon’da ise 2007 yılında ücret eşitliği gerçekleşmiş ve bu yaşanan süreçlerin öncülüğünde ise Amerika’lı efsanevi kadın tenisçi Billie Jean King yer alıyor. Ancak bu adil ücret dağılımı 4 büyük Grand Slam turnuvaları haricinde maalesef ki söz konusu değil.

ATP (Profesyonel Tenisçiler Birliği) ve WTA (Kadın Tenisçiler Birliği) turnuvalarında kadın ve erkek arasındaki ekonomik adaletsizlik henüz devam etmekte. Bu yüzden kadın tenisçilerin prime time’da oynayacağı müsabakaların tartışmaları hâlâ daha sürüyor. Büyük turnuvalardaki ödül eşitliğini cinsiyet olarak kazansak da bir iletişim akademisyeni olarak şunu belirtmem gerekir ki “ekranda yer almayan bir emek piyasada da karşılık bulamaz.” Dolayısıyla bu sporun kadınlar açısından görünür olması ve maçların prime time’daki reytinglerini düşünerek daha adaletli bir sürece tanıklık etmemiz gerekiyor.

Burak Yiğit Dinkayoğlu

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz